İş Zekasının Temel Kavramları


OLTP:
İşleme dayalı gündelik bir iş sisteminin verilerini tutan operasyonel bir veritabanı sistemidir.

OLAP:
Operasyonel verilerden yararlı bilgileri çeken ve bilgiye dayalı iş kararları alınmasına destek olan veritabanı sistemidir. Bazı durumlarda şirketler bu verileri doğrudan OLTP sistemleri üzerinden kullanırlar ama geliştirilen çözümün zorluğu ve performans açısından bu genelde doğru bir yaklaşım değildir. OLTP sistemleri genelde fazlaca normalizedir ve okumanın yanısıra yazma faaliyetleri de olduğu için yeterince detaylı indeks yapıları kurulmamıştır. İş zekası için gerekli sorguları yazmak hayli karmaşık olacağı gibi, bu sorguların performansı da düşük olur.

ETL:
Operasyonel OLTP sistemlerinde tutulan verilerin yapısı, sistemin gereksinimlerine göre düzenlenmiştir. BI için gerekli olan yapıyla uyumlu olmadığı için, OLAP tarafında kullanılabilmek üzere bu veri yapısı üzerinde çalışılması gerekir. ETL sistemleri çeşitli veri kaynaklarından (OLTP, excel dosyaları, csv dosyaları vb…) verileri çeker, bunları temizler ve birbirleriyle uyumlu hale getirir, sonra da bu verileri merkezi veri ambarına gerektiği gibi yükler.

Veri Ambarı:
Bir veri ambarı, uyumlu verilerin merkezi bir depolama alanıdır. Her operasyonel sistem, işin bir yönüyle ilgili veriler tutar. Veri ambarı ise, her ne kadar OLTP yapısındaysa da, çeşitli sistemlerden bir araya getirilmiş ve uyumlu bir yapıya sokulmuş verileri bütüncül bir yaklaşımla içerir. Standart operasyonel veritabanlarından ayrı bir yapı olduğu için, veri ambarına dayalı veri analizi, veri madenciliği ve raporlama çalışmaları, operasyonel sistemlerin performansı üzerinde olumsuz bir etki yapmaz. Veri ambarındaki veriler çoğu durumda sorgu performansını ençoklamak için denormalize durumdadır. Veri ambarının normal operasyonel sistemlerden ayrı yapısı belirli aralıklarla operasyonel sistemlerle senkronize edilir. Böylece analiz daha güncel veriler üzerinden devam eder. Çoğu durumlarda bu güncellemeler her gece olarak programlanır.

Veri Marketi (Data Mart):
Bir veri marketinin temel özelliği, konu odaklı ve departman bazlı bir depolama birimi olmasıdır. Mesela pazarlama verisi, muhasebe verisi gibi… Organizasyonlar analiz birimi olarak bazen doğrudan veri marketlerini kullanırlar. Bazen de bu veri gruplarından daha büyük veri ambarı oluşturulur.

Veri Madenciliği:
Veri madenciliği çözümleri veriyi analiz etmek ve verideki desenlere ve istatistiğe dayalı olarak trendler ve tahminler oluşturmak için matematiksel algoritmalar kullanırlar. İş zekasının en akademik kısmı budur ve halen akademik çalışmalarla gelişmeye devam etmektedir. Veri madenciliği uygulamaları sayesinde normalde ulaşılamayacak değerli davranış desenlerine ulaşılabilir. Teröre karşı çalışmalardan, milyonlarca müşterisi olan firmaların müşteri sınıflandırmasına kadar pek çok alanda veri madenciliği kullanılmaktadır.

Gösterge ekranları ve skor kartları (dashboards and scorecards):
Gösterge ekranları sayesinde, temel özet verileri bir bakışta görme şansınız olur. Bir arabanın durumunu ve sorunlarını nasıl tek bir bakış alanı içinde görüyorsanız, gösterge ekranları da bir işin gidişatını bu şekilde görmenizi sağlar. Gösterge ekranı genelde bir web uygulamasıdır.
Skor kartları da gösterge panolarına benzer bir işlev görür. Ama skor kartları kişi ve grup bazlıdır. Böylelikle genel hedeflerin aşağıya doğru dağılımı takip edilmiş olur. Eğer tüm bireyler kendi hedeflerini gerçekleyebilirse, şirket de hedefine ulaşmış olur. Çalışma dönemleri boyunca, yöneticiler ve bireyler performansları izleyebilir durumda olduğu için, genel hedefe ulaşma yönünde önemli bir motivasyon etkenidir.

Raporlama:
Statik ya da olabildiğince dinamik raporlar oluşturulabilir. BI altyapısı ve verinin raporlamaya çok uygun bir şekle getirilmiş olması bunu sağlar. Parametrik raporlar, genelden özele detaylandırılabilir raporlar, rapor teslimlerinin otomatikleştirilmesi gibi pek çok avantajlı uygulama, raporlama araçlarının gelişmesiyle kolayca yapılabilir hale gelmiştir.

Bu yazı Genel içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s